بلوک اتوکلاو شده هبلکس در واقع از عبارت Autoclaved Aerated Concrete می‌آید و به نوعی از بتن سبک گفته میشود که در زمان تولید در دستگاهی به نام اتوکلاو قرار میگیرد. این نوع بلوک را با نام هایی همچون بلوک هبلکس، سیپورکس یا بلوک اتوکلاو شده و یا بلوک سبک که این اسامی نیز مرتبط با اتوکلاو شدن بلوک میباشد، در بازار و صنعت ساخت و ساز میشناسند.

همانطور که میدانید این بلوک مقاومت بسیار بالایی در برابر فشار دارد. اما مقاومت در برابر فشار تنها مزیت آن نیست و از مزیت‌های دیگر آن میتوان به این نکته اشاره کرد که بلوک اتوکلاو شده نوعی عایق فوق العاده در مقابل صوت و حرارت است.

بلوک اتوکلاو شده یا همان بتن هوا دهی در اصل از سنگ دانه های ریز، سیمان، و ماده انبساطی ساخته میشود که وجود گاز در آن باعث میشود این مخلوط مانند خمیر نان یا یک کیک پف کرده و حجم بگیرد. در واقع بلوک اتوکلاو شده حاوی ۸۰ درصد هوا است. در کارخانه، این مخلوط بتنی را در قالب هایی دقیق با اندازه و ابعاد یکسان ریخته و به آن اجازه میدهند تا فرم نهایی خود را بدست آورد. بلوک اتوکلاو شده از نظر ماهیت یک فرآورده بتنی است که از پخت مخلوط سیمان‌، سیلیس یا ماسه سیلیسی ، آهک، پودر آلومینیم و آب در فشار و دمای بالا حاصل می‌شود.

به جرات میتوان گفت که بهترین و سرسخت ترین رقیب بلوک بتنی، بلوک هوادار شده یا همان بلوک گازی در ساخت و ساز است. در سال‌های گذشته شاهد این مسئله بوده‌ایم که استفاده از بلوک اتوکلاو شده نه تنها در ساختمان‌های خاص و بزرگ رایج شده، بلکه برای ساخت خانه‌های و آپارتمان‌های شخصی نیز از این بلوک استفاده میشود.

بلوک اتوکلاو شده هبلکس در واقع از عبارت Autoclaved Aerated Concrete می‌آید و به نوعی از بتن سبک گفته میشود
بلوک اتوکلاو شده هبلکس در واقع از عبارت Autoclaved Aerated Concrete می‌آید و به نوعی از بتن سبک گفته میشود

نام های دیگر بلوک اتوکلاو شده چیست؟

با وجود گستردگی و حضور برندها و کارخانه های بسیار زیاد در صنعت ساختمان، برای بلوک اتوکلاو شده نام های دیگری نیز برگزیده شده است. از جمله نام‌های دیگر این بلوک میتوان به بلوک سبک اتوکلاو شده، بلوک AAC، بلوک اتوکلاوی، بلوک گازی، و همچنین بلوک متخلخل که از واکنش گاز بوجود می‌آید، اشاره کرد. لازم به ذکر است که بلوک اتوکلاو شده که عبارت انگلیسی آن Autoclaved aerated concrete است را اختصارا بلوک AAC نیز مینامند. اما بلوک اتوکلاو شده در بازار ایران بیشتر از هر نام دیگری به نام هبلکس یا سیپورکس شناخته میشود.

طراحی و تولید بلوک اتوکلاو شده

این بلوک به گونه ای طراحی و ساخته میشود که فضای خالی بسیار زیادی در درون خود داشته باشد. همچنین به دلیل وزن سبک و کارآمدی بسیار بالای آن قابلیت ذخیره انرژی بسیار زیادی دارد. هنگامیکه ماده اصلی این بلوک ساخته میشود، با اضافه کردن موادی خاص به آن، خاصیت پف کردن یا اصطلاحا کف زایی به آن نیز اضافه میشود، بدین صورت که وقتی ماده اصلی را در درون قالب میریزند، مانند یک کیک به مرور زمان پف میکند و شکل قالب را به خود میگیرد.

بلوک اتوکلاو شده در کشوری مانند استرالیا در حدود ۲۰ سال پیش معرفی و روانه بازار ساخت و ساز شده است و تاکنون استقبال چشم گیری از آن شده و بیشترین حجم بازار در اختیار برندی به نام Hebel بوده است. اما در اروپا از تاریخچه بسیار طولانی تری برخوردار است و پیشرفت هایی به مراتب بیشتر نیز داشته است.

از ویژگی های برجسته بلوک اتوکلاو شده میتوان به وزن سبک و عایق بودن آن مانند عایق حرارتی و صوتی اشاره کرد که در ادامه بطور کامل به آنها خواهیم پرداخت. اما به طور خلاصه باید گفت که:

بلوک اتوکلاو شده سبک است، در برابر آتش بسیار مقاوم بوده، و توانایی تحمل حجم و وزن بسیار بالایی را دارد. در فرآیند دیوارچینی به راحتی میتوان با بلوک اتوکلاو شده کار کرد و با استفاده از ابزار برش ساده (حتی یک اره چوب) میتوان آن را برش داد و در اندازه های مختلف استفاده کرد.

دیوارچینی با پانل اتوکلاو شده

همانطور که گفته شد: در هنگام ساخت بلوک اتوکلاو شده، ماده اصلی آن را درون قالب های یک اندازه با ابعادی بسیار دقیق میریزند و در هنگام دیوارچینی تنها از ملاتی بسیار نازک استفاده میشود. جالب است بدانید که شرکت هوملکس تولید کننده ابزارهای مناسبی برای دیوارچینی، برش بلوک، و همچنین ملات ریزی است که برای مشاهده این ابزار میتوانید به قسمت محصولات مراجعه کنید.

برای دیوارچینی میتوان از پانل های خاصی که برای دیوار طراحی شده اند استفاده کرد. بدین صورت که در اندازه ای بزرگ و ارتفاعی بلند ساخته میشوند و به صورت مکانیکی و با استفاده از ماشین آلات آنها را جابجا کرده و در محل مناسب قرار میدهند. نکته جالب اینجاست که عموما فکر میکنند بلوک اتوکلاو شده مخصوص دیوارچینی است، اما از آن برای سقف و کف یک ساختمان نیز استفاده میکنند که عمر بسیار بالایی دارد.

مزایای شگفت انگیز بلوک اتوکلاو شده

  • ظاهر بلوک اتوکلاو شده

بلوک اتوکلاو شده رنگی روشن دارد. فضاهای خالی بسیار زیادی در درون خود دارد که دلیل آن نیز وجود گاز است، اگر از نمایی نزدیک به آن نگاه کنید میتوانید این فضاهای خالی را مشاهده کنید. گازی که در هنگام تولید با دستگاه اتوکلاو از آن استفاده میشود، گاز هیدروژن است که با پودر آلومینیوم و عناصری که دارای خاصیت قلیایی هستند و در سیمان وجود دارند واکنش نشان داده و این فضاهای خالی را بوجود می آورند. عملا این فضای خالی است که خاصیت عایق بودن بلوک را به آن اضافه میکند.

برخلاف روش های سنتی ساخت و ساز و آجرهای قدیمی هیچ راهی برای عبور آب از داخل بلوک اتوکلاو شده وجود ندارد. با این وجود در صورت برخورد با آب آن را به خود جذب میکند و در هنگام دیوارچینی با استفاده از یک ملات به عنوان روکش دیگر هیچ راهی برای عبور آب یا رطوبت وجود نخواهد داشت.

  • افزایش قابلیت ساختاری

از ویژگی های بارز این بلوک مقاوت بالای آن تحت فشار بسیار زیاد است. در حقیقت یک پنجم تراکم بتن های معمولی را دارد اما مقاومت آن ۵۰ درصد مقاومت بتن های معمولی است. در کشورهایی مانند استرالیا از این بلوک ها در قالب پانل های بزرگ و به عنوان یک پوشش یا روکش استفاده میشود. اما در کشور ما ایران از بلوک اتوکلاو شده برای دیوارهایی که بار بسیار زیادی را تحمل میکنند استفاده میشود که البته هیچ مشکلی در این خصوص وجود ندارد. از آنجاییکه سطح مقاومت این بلوک بسیار بالاست، میتوان از آن برای دیوارها، کف ساختمان و سقف ها استفاده کرد. اما میبایست سازه خود را نیز مستحکم کنید

  • ایجاد جرم حرارتی کارآمد

جالب است بدانید که عملکرد این بلوک بستگی به شرایط آب و هوایی دارد که در آن استفاده میشود. با ترکیب بتن و فضاهای خالی که از گاز پر شده‌اند، بلوک اتوکلاو شده به سطح قابل توجهی از نوعی جرم حرارتی تبدیل میشود. استفاده از این بلوک برای دیوارهای داخلی و کف ساختمان نیز جرم حرارتی قابل توجهی ایجاد میکند. دمای تعدیل کننده جرم حرارتی، در شرایط آب و هوایی مناسب خواهد بود که به سرمایش و تهویه هوای بسیار زیادی نیاز است.

  • عایق کاری بلوک اتوکلاو شده

این بلوک نسبت به سایر محصولات ساختمانی مانند سنگ‌ها دارای ویژگی عایق حرارتی بسیار خوبی است و حتی با چشم پوشی از بحث استاندارد سازی در ساخت، میتوان آن بدون لایه عایق استفاده کرد. اما مهندسین و اداره استاندارد توصیه می‌کنند که از یک لایه عایق اضافی همراه با این بلوک استفاده شود. طبق محاسبات یک ضخامت ۲۰۰ میلی‌متری با نرخ آر (R) برابر با ۴۳/۱ را ارائه می‌دهد و ۵ درصد رطوبت را عبور می‌دهد. این درحالی است که استفاده از یک لایه عایق باعث می‌شود که نرخ R به حدود ۷۵/۱ افزایش یافته و به مقدار استاندارد نزدیک ‌شود. بنابراین توصیه می‌شود که همراه با این بلوک از یک لایه عایق استفاده شود.

  • وجود عایق صوتی مناسب

بلوک اتوکلاو شده به دلیل روش ساخت منحصربه فرد و وجود تخلخل زیاد در ساختار آن باعث می‌شود که هوا به راحتی در داخل آن جریان یابد و نوعی عایق صوتی ایجاد کند. همان‌طور که در ساخت ساختمان‌های بزرگ توصیه می‌شود که کلیه شکاف‌ها و درزها پوشش داده شوند و از نفوذ صدا جلوگیری شود، در مورد این بلوک‌ها این قانون متفاوت خواهد بود. در بدنه این بلوک‌ها حفره‌های نامتقارن باعث می‌شود که نوعی عایق نامنظم ایجاد شود و نسبت به صوت عایق باشد. این بلوک به خوبی نویز صدا را جذب می‌کند.

  • مقاوم در برابر نفوذ حشرات و آتش مقاوم است.

با توجه به اینکه هنگام ساخت بلوک از مواد معدنی استفاده می‌شود، این بلوک در برابر آتش سوزی بسیار مقاوم است و حتی دچار انفجار نمی‌شود. بنابراین برای مقابله و کاهش خطرات آتش سوزی گزینه مناسبی است و حتی در استاندارد ساختمان نیز از آن یاد شده است. بسته به کیفیت و ضخامت بلوک، می‌توان ادعا کرد که می‌تواند شدت گرما را تا ۴ ساعت متوالی تحمل کند. از طرفی این بلوک‌ها در برابر موریانه و حشرات موذی مقاوم هستند و باوجود اینکه آنها را از بین نمی‌برند، ام برای آنها نیز جذاب نیستند.

  • عایق رطوبتی

ماهیت سبک و تخلخل زیاد در بلوک اتوکلاو باعث می‌شود که به نوعی آسیب‌پذیر باشد. از طرفی اگر همراه با آن از یک لایه عایق رطوبت خوب استفاده نشود، امکان نفوذ رطوبت مستقیم به درون آن وجود دارد. جالب است بدانید که شرایط آب و هوایی سخت این بلوک را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد و در شرایط طبیعی نیز تخریب نمی‌شود، اما باید قبول کرد که مقاومت مکانیکی بلوک اتوکلاو شده کم است و رطوبت را از خود عبور می‌دهد. البته با توجه به وجود حفره‌های نامتقارن در این بلوک، می‌توان امیدوار بود که سرعت عبور رطوبت پایین باشد.

  • جلوگیری از مسمومیت و مناسب برای تنفس

از جمله ویژگی‌های حائز اهمیت بلوک اتوکلاو شده این است که به دلیل مواد موجود در پانل یا بلوک آن قابلیت تنفس در داخل ساختمان را تسهیل میکند. توجه داشته باشید که هیچگونه ماده سمی در محصول نهایی وجود ندارد، به همین خاطر کاملا دوست دار طبیعت بوده و به افراد لطمه‌ای وارد نمیکند. با این وجود باید بدانید که بلوک اتوکلاو شده یک محصول بتنی است و احتیاطاتی مشابه عمل و برش محصولات بتنی را می‌طلبد.

توجه داشته باشید که گرد و غبار این بلوک حاوی سیلیس بلوری است. این ذرات به اندازه کافی کوچک هستند که به عمق ریه های انسان نفوذ کنند، توجه داشته باشید که در صورت نفوذ میتوانند صدمات جبران ناپذیری به ریه افراد وارد کنند. به همین دلیل شرکت های تولید کننده و فروشندگان این گونه بلوک ها به افرادی که به طور مستقیم با آنها در ارتباط هستند توصیه میکنند که از لوازم محافظتی مانند دستکش، عینک محافظ و ماسک تنفسی استفاده کنند.

همچنین از جمله توصیه‌هایی که شرکت‌های تولید کننده بلوک به سازندگان میکنند این است که یک لایه‌ی مناسب و پوشاننده بر روی بلوک استفاده شود تا از نفوذ بخار به درون بلوک جلوگیری شود. در صورتی که بخار و رطوبت به داخل بلوک نفوذ نکند، میتواند سازه‌ای ایده‌ال برای ساخت خانه باشد.